डा. केदार कार्की
आजको राजनीतिक बहसमा पुस्तागत विभाजन (Generational Divide) प्रमुख विषय बनेको छ। सामाजिक सञ्जालको प्रभाव, नयाँ राजनीतिक चेतना र युवापुस्ताको सक्रियताले पुराना राजनीतिक दलहरूलाई चुनौती दिइरहेको छ। यस्तै सन्दर्भलाई आधार बनाएर लेखक डा. केदार कार्कीले ‘जेन–जी’ र ‘जेनेरेसन एक्स’ बीचको सोच, व्यवहार र राजनीतिक सम्बन्धबारे आफ्नो दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेका छन्।
हालै दिल्लीको जन्तरमन्तरमा भएको एक प्रदर्शनका क्रममा युवाहरूले सार्वजनिक रूपमा प्रयोग गरेका अपशब्द र त्यसलाई दिइएको समर्थनले सामाजिक बहस चर्काएको लेखकको भनाइ छ। उनका अनुसार, अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रताको नाममा अश्लीलता र असभ्य व्यवहारलाई सामान्यीकरण गर्नु समाजका लागि सकारात्मक संकेत होइन।
लेखकले पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जालमा देखिएको अर्को प्रवृत्तिमाथि पनि प्रश्न उठाएका छन्। उनका अनुसार, गालीगलौजको विरोध गर्ने वृद्ध पुस्तालाई "बेबी बूमर" भन्दै उपहास गर्ने र उनीहरूको अनुभवलाई अस्वीकार गर्ने प्रवृत्ति बढ्दो छ। लोकतान्त्रिक समाजमा उमेरका आधारमा कसैको विचारलाई अस्वीकार गर्नु उचित नहुने उनको तर्क छ।
उनले परिवारको भूमिकामाथि पनि चर्चा गरेका छन्। युवाहरूले आफ्ना अभिभावकबाट शिक्षा, सुविधा र आर्थिक सहयोग लिइरहेको अवस्थामा उनीहरूकै अनुभव र सुझावलाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गर्नु विरोधाभासपूर्ण भएको लेखकको भनाइ छ। कठिन संघर्षबाट सन्तानको भविष्य निर्माण गरेका अभिभावकप्रति सम्मान हुनुपर्ने उनी जोड दिन्छन्।
लेखकका अनुसार, राजनीतिक दलहरूले पनि युवालाई मतदाताका रूपमा मात्र होइन, नीति निर्माणका साझेदारका रूपमा लिन आवश्यक छ। चुनावको समयमा मात्रै युवालाई सम्झिने र त्यसपछि बेवास्ता गर्ने संस्कृतिले विश्वासको संकट निम्त्याएको उनको विश्लेषण छ।
जेनेरेसन एक्सको विश्वास कसरी जित्ने?
डा. कार्कीका अनुसार, पुराना दलहरूले विशेष गरी जेनेरेसन एक्स को विश्वास पुनः प्राप्त गर्न केही ठोस कदम चाल्नुपर्ने आवश्यकता छ। उनका सुझावहरू यस्ता छन्–
- वास्तविक संवाद र सहभागिता: सभा, अन्तरक्रिया र सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रत्यक्ष संवाद बढाउनुपर्छ।
- आर्थिक र रोजगारीका मुद्दा प्राथमिकतामा राख्ने: रोजगारी सिर्जना, सीप विकास, उद्यमशीलता र आर्थिक स्थायित्वका कार्यक्रमलाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्छ।
- डिजिटल शासन र पारदर्शिता: प्रविधिमैत्री शासन प्रणाली र डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत नागरिकसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध विस्तार गर्नुपर्छ।
- डेटा–आधारित राजनीतिक रणनीति: सामाजिक सञ्जाल र जनमत विश्लेषणका आधारमा पुस्ताको अपेक्षाअनुसार नीति तथा सन्देश तयार गर्नुपर्छ।
- व्यक्तिगत अधिकार र जवाफदेहिता: नागरिक अधिकार, पारदर्शिता र उत्तरदायी शासनप्रति स्पष्ट प्रतिबद्धता देखाउनुपर्छ।
लेखकका अनुसार, केवल चुनावी नाराले होइन, व्यवहारिक सुधार र निरन्तर संवादले मात्र जेनेरेसन एक्सको विश्वास जित्न सकिन्छ।
अन्त्यमा
डा. कार्कीले नेपाल र बंगलादेशको पछिल्लो राजनीतिक अवस्थाको उदाहरण दिँदै कुनै पनि नयाँ राजनीतिक लहरलाई अन्ध समर्थन गर्नु उपयुक्त नहुने तर्क गरेका छन्। उनका अनुसार, आज लोकप्रिय देखिने व्यक्ति वा आन्दोलन भविष्यमा पनि त्यत्तिकै सफल हुन्छ भन्ने सुनिश्चित हुँदैन। त्यसैले भावनाभन्दा विवेक, संवाद र लोकतान्त्रिक उत्तरदायित्वलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने उनको निष्कर्ष छ।
(यो लेख डा. केदार कार्कीको व्यक्तिगत विश्लेषण र विचारमा आधारित छ।)
-1785852043.png)
